Пашырэнне пераходу да чыстай энергіі: глабальны заклік і дыялог з бізнесам у Беларусі

Глабальны заклік і пашырэнне пераходу да чыстай энергіі

22 ліпеня 2025 года Генеральны сакратар Арганізацыі Аб’яднаных Нацый Антоніу Гутэррыш выступіў у штаб-кватэры ААН з глабальным зваротам на тэму «Момант магчымасцей: паскарэнне надыходу эпохі чыстай энергіі»». У сваёй прамове ён заявіў: «Эпоха выкопнага паліва сыходзіць у мінулае. Наступае эпоха чыстай энергіі». Глава ААН таксама растлумачыў, чаму справядлівы пераход ад выкопнага паліва да аднаўляльных крыніц энергіі непазбежны і якія велізарныя перавагі ён прынясе людзям і эканомікам.

Генеральны сакратар падкрэсліў, што чыстая энергія ўжо сёння з’яўляецца найбольш даступнай і эканамічна выгаднай, а інвестыцыі ў гэтую сферу б’юць рэкорды. Ён адзначыў, што адмову ад выкопнага паліва — гэта не толькі экалагічная неабходнасць, але і найвялікшая эканамічная магчымасць XXI стагоддзя. Сусветны бум чыстай энергетыкі пацвярджае гэтыя словы: толькі ў 2023 годзе сектар чыстай энергіі забяспечыў каля 10% росту сусветнага ВУП, а колькасць рабочых месцаў у гэтай сферы (амаль 35 мільёнаў) ужо перавысіла занятасць у галіне выкопнага паліва.

Пераход на аднаўляльную энергетыку, адзначыў Гутэррыш, забяспечыць энергетычную бяспеку і знізіць залежнасць ад геапалітычна нестабільных рынкаў паліва. Аднак для рэалізацыі гэтых пераваг недастаткова толькі нарастваць «зялёныя» магутнасці. Неабходна мадэрнізаваць энергетычныя сеткі, павялічваць інвестыцыі ў сістэмы захоўвання энергіі і ўмацоўваць супрацу паміж дзяржавамі, бізнесам і тэхналагічнымі лідарамі.

Выступленне Генсека суправаджала публікацыя новага дакладу, падрыхтаванага пры падтрымцы ўстаноў ААН і партнёраў. У ім падкрэсліваецца прагрэс, дасягнуты з моманту падпісання Парыжскага пагаднення, і тыя перавагі, якія дае паскораны справядлівы энергетычны пераход. Аднаўляльныя крыніцы энергіі практычна дасягнулі ўзроўню выкопных па агульнай устаноўленай магутнасці і забяспечваюць каля траціны ўсяго электраэнергіі ў свеце. Пры гэтым амаль усе новыя электрастанцыі, уведзеныя ў 2024 годзе, працуюць з чыстых крыніц.

Беларусь: бізнес на шляху да чыстай энергіі

У Рэспубліцы Беларусь тэма чыстай энергіі набывае ўсё больш актуальнасці.

22 ліпеня 2025 года Офіс Пастаяннага каардынатара ААН у партнёрстве з Сеткай Глабальнага дагавора ААН у Беларусі арганізаваў спецыяльную мерапрыемства, каб абмеркаваць ролю бізнесу ў падтрымцы і паскарэнні пераходу да ўстойлівай энергетыкі.

Адкрыты дыялог на пляцоўцы ААН па дзеяннях у галіне клімату ўключаў дыскусію пра ўстойлівыя бізнес-практыкі ў Беларусі, прамую трансляцыю выступу Генеральнага сакратара ААН і інтэрактыўную сесію пытанняў і адказаў.

У сустрэчы прынялі ўдзел прадстаўнікі адказнага беларускага бізнесу — кампаній, якія ўваходзяць у Сетку Глабальнага дагавора ААН і ўкараняюць зялёныя практыкі, эксперты па пытаннях клімату і ESG, а таксама прадстаўнікі ўстаноў ААН у краіне.

Пачынаючы сустрэчу, Пастаянны каардынатар ААН у Беларусі Расул Багіраў адзначыў:

«Інвестыцыі ў аднаўляльную энергетыку і энергаэфектыўнасць умацоўваюць канкурэнтаздольнасць, прыцягваюць “зялёныя” інвестыцыі і адкрываюць доступ да новых рынкаў. Укараненне чыстых тэхналогій стымулюе інавацыі і дапамагае бізнесу выконваць кліматычныя абавязацельствы, робячы яго больш устойлівым і гатовым да будучых выклікаў».

Мерапрыемства стала пляцоўкай для абмену вопытам і прадстаўлення лепшых бізнес-практык у галіне кліматычных інавацый і зялёных інвестыцый. Сваім досведам і дасягненнямі падзяліліся кіраўнікі і супрацоўнікі кампаній, якія працуюць у сферах аднаўляльнай энергетыкі, прамысловасці і фінансавага сектара.

Прадстаўнік ААТ «Сбербанк» адзначыла трывожныя тэндэнцыі змены клімату ў свеце і Беларусі, а таксама расказала, як кампанія ацэньвае свой вугляродны след (улік прамых і ўскосных выкідаў), укараняе практыку «зялёнага офіса» і прынцыпы ўстойлівага фінансавання.

Дырэктар ТАА «А-Лізінг» падзяліўся досведам прымянення лічбавых фінансавых інструментаў і паспяховым выпуску ў краіне сацыяльных і зялёных аблігацый.

Прадстаўнік СААТ «Рэмондзіс Мінск» адзначыла, што на фоне росту глабальнага спажывання толькі 10% адходаў перапрацоўваецца паўторна. Дзейнасць кампаніі ў Беларусі сканцэнтравана на перапрацоўцы, сартаванні і кампаставанні адходаў.

Група кампаній «ПраЛів» прадставіла свае экалагічныя ініцыятывы, накіраваныя, у тым ліку, на скарачэнне расходу паліва, напрыклад, за кошт уліку стылю кіравання вадзіцеляў.

Кампанія А1 аб’явіла аб мэце холдынгу дасягнуць вугляроднай нейтральнасці да 2030 года па Scope 1 і Scope 2 (прамым і ўскосным выкідам, звязаным з спажываннем энергіі). Акрамя таго, кампанія расказала пра ўкараненне ў Беларусі інавацыйных праектаў, уключна са стварэннем двух сонечных паркаў у Гомельскай вобласці.

Падчас адкрытай дыскусіі ўдзельнікі абмеркавалі перашкоды на шляху шырокага ўкаранення зялёных тэхналогій у Беларусі і магчымыя сумесныя рашэнні для паскарэння пераходу да чыстай энергіі — ад удасканалення нарматыўнай базы да пашырэння доступу да фінансавання і развіцця адпаведнай інфраструктуры.

У завяршэнне Расул Багіраў падкрэсліў:


 

«Гэта момант, якім мы павінны скарыстацца — разам. Энергетычную рэвалюцыю немагчыма ажыццявіць толькі намаганнямі дзяржаў. Яе рухавікамі становяцца кампаніі, прадпрымальнікі, інвестары — тыя, хто мысліць стратэгічна, дзейнічае рашуча і не баіцца быць наватаром.»

Дыялог ААН з прадстаўнікамі беларускага бізнесу і спецыяльны зварот Генсека пацвердзілі: свет стаіць на парозе маштабнай энергетычнай трансфармацыі, кіруемай інавацыямі, партнёрствам і адказнасцю перад будучымі пакаленнямі. Беларусь, якая валодае значным патэнцыялам аднаўляльных крыніц энергіі, можа стаць прыкладам устойлівага развіцця і кліматычнай адказнасці ў рэгіёне. Забеспячэнне пераходу на чыстую энергію — гэта не толькі ўклад краіны ў глабальныя намаганні па барацьбе са змяненнем клімату, але і ключ да квітнеючай эканомікі і паляпшэння якасці жыцця кожнага грамадзяніна.

ААН у Беларусі заклікае ўрад, бізнес, міжнародных партнёраў і грамадзянскае грамадства аб’яднаць намаганні і скарыстацца гэтым момантам магчымасцяў, каб пабудаваць устойлівую, бяспечную і справядлівую энергетычную будучыню для Беларусі і ўсяго свету.

• Глядзіце поўны зварот Генеральнага сакратара ААН тут https://webtv.un.org/
• Відэапасланне Расула Багірава, пастаяннага каардынатара ААН: «Беларусь на шляху да эры чыстай энергіі і ўстойлівай будучыні» - https://youtu.be/bQ_LStDVK3U